مشاوره حقوقی تلفنی

حق حبس چیست؟

حق حبس چیست؟

حق حبس ضمانت اجرای مهریه محسوب می شود که همانند بسیاری از قوانین دیگر کشورمان از فقه و مذهب گرفته شده است.به محض وقوع عقد، زن مالک مهریه می شود و تا زمان دریافت کامل آن، می تواند تمکین نکند.به این حق زن، حق حبس گفته می شود.این حق در ماده 1085 قانون مدنی نیز مقرر شده است و جنبه ی قانونی پیدا کرده است:

"زن میتواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظائفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع ‌مسقط حق نفقه نخواهد بود."

 

شرایط حق حبس

برای تعلق حق حبس به زن وجود سه شرط الزامی است:

اولا مهریه به موجب ماده ی 1085 قانون مدنی باید لزوما "حال" باشد.مهریه ی حال یعنی برای دریافت آن مدتی معین نشده باشد.به طور مثال مهریه ای که دریافت آن به ماه بعد موکول شده است مهریه ی حال نمی باشد و اصطلاحا "موجل" است.

ثانیا حق حبس تا زمانی قابل اعمال است که زن از مرد تمکین نکرده باشد.ماده ی 1086 قانون مدنی در این باره مقرر داشته است:

" اگر زن قبل از اخذ مهر به اختیار خود به ایفاء وظائفی که در مقابل شوهر دارد قیام نمود دیگر نمیتواند از حکم ماده قبل استفاده کند ‌معذلک حقی که برای مطالبه مهر دارد ساقط نخواهد شد."

ثالثا مهریه باید تعیین شده باشد.در صورتی که مهریه در زمان عقد تعیین نشده باشد، نمی توان برای زن حق حبس قائل بود.نمی توانیم بگوییم زوجه تا زمان تعیین مهریه و دریافت آن حق حبس و عدم تمکین دارد.چرا که اولا ممکن است این فرآیند مدت زیادی طول بکشد و بنیان خانواده را متزلزل کند.ثانیا با توجه به ماده 1085 که شرط "حال بودن مهریه" را برای حق حبس تعیین کرده است، استنباط می شود که این ماده برای زمانی است که مهریه تعیین شده باشد.ثالثا حق حبس، یک استثنا است و نمی توان در موارد شک آن را گسترش داد و باید مضیق تفسیر شود.

 

آیا اکراه بر تمکین حق حبس را ساقط میکند؟

برای مثال مرد، زن را مجبور به تمکین نموده باشد باز هم حق حبس ساقط می شود؟با توجه به کلمه ی "اختیار" در ماده 1086 می توان استنباط کرد که تمکین زن که در اثر اکراه یا اجبار باشد و بدون رضایت و قصد او باشد، باعث سقوط حق حبس نیست و حق حبس برای او همچنان ثابت است.

 

رابطه حق حبس و نفقه

همانطور که می دانیم تمکین با نفقه ارتباط مستقیم دارد.به این معنا که در صورت عدم تمکین زن و ناشزه بودن او، نفقه ی او ساقط می شود و مرد ملزم به پرداخت مهریه نمی باشد.اما تا زمانی که مرد مهریه را پرداخت نکرده است، با اعمال حق حبس و عدم تمکین زن، نفقه ی او ثابت و پابرجاست.به عبارتی اعمال حق حبس، مسقط نفقه نیست.

 

منظور از تمکین در حق حبس چیست؟

در این خصوص میان فقها اختلاف نظر است و عده ای معتقدند منظور از تمکین فقط تمکین خاص است و عده ای بر این نظر هستند که منظور تمکین عام و در تمام امور است.سرانجام تعدد آراء شعب منجر به صدور رای وحدت رویه شماره 718 ـ 13/2/1390 هيأت عمومي ديوان عالي كشور شد.در این رای مقرر شده است:

"مستفاد از ماده 1085 قانون مدني اين است كه زن در صورت حال بودن مهر مي‌تواند تا مهر به او تسليم نشده از ايفاء مطلق وظايفي كه شرعاً و قانوناً در برابر شوهر دارد امتناع نمايد.... ."

لذا امروزه منظور از تمکین در حق حبس، هر یک از وظایف زناشویی می باشد و تمکین عام مد نظر قانونگذار است.

 

تاثیر اعسار بر حق حبس

سوالی که پیش می آید این است که در صورت عدم توانایی مرد از پرداخت مهریه و معسر بودن او،  آیا حق حبس برای زن ثابت است؟

در این باره میان فقها اختلاف نظرهای بسیاری است.در فقه سه نظریه برای این مسئله وجود دارد:

عده ای بر بقای حق حبس در صورت اعسار زوج معتقدند نظیر امام خمینی رحمه الله علیه؛

عده ای معتقدند حق حبس در صورت اعسار زوج ساقط می گردد؛

عده ای نیز به نظریه ی تفصیل معتقدند.طبق این نظریه در صورت علم زوجه در زمان عقد به اعسار همسر، حق حبس وی ساقط میگردد و در صورت جهل او حق حبس برای وی ثابت است.

 

در این باره نیز با توجه به آراء متضاد شعب، رای وحدت رویه ی شماره ی 708 مورخ 22/5/1387 صادر گردید :

«به موجب ماده ۱۰۸۵ قانون مدني زن مي‌تواند تا مهر به او تسليم نشده از ايفاء وظايفي كه در مقابل شوهر دارد امتناع كند، مشروط بر اينكه مهر او حال باشد. ضمناً در صورت احراز عسرت زوج، وي مي‌توانـد كه مهر را به نحو اقسـاط پرداخت كند. با توجـه به حكم قانوني ماده مذكور كه مطلق مهر مورد نظر بوده و با عنايت به ميزان مهر كه با توافق طرفين تعيين گرديده، صدور حكم تقسيط كه صرفاً ناشي از عسر و حرج زوج در پرداخت يك جاي مهر بوده مسقط حق حبس زوجه نيست و حق او را مخدوش و حاكميت اراده وي را متزلزل نمي‌سازد، مگر به رضاي مشاراليها، زيرا اولاً حق حبس و حرج دو مقوله جداگانه است كه يكي در ديگري موثر نيست. ثانياً موضوع مهر در ماده مزبور دلالت صريح به دريافت كل مهرداشته و اخذ قسط يا اقساطي از آن دليل بر دريافت مهر به معناي آنچه مورد نظر زوجه در هنگام عقد نكاح بوده، نيست.»

همانطور که میبینیم به موجب این رای، اعسار زوج مانع از حق حبس زوجه نیست و تا زمان تسلیم کامل مهریه به زن، حق حبس ثابت است.

در واقع در صورتی که دادگاه دعوای اعسار زوج را بپذیرد و اقدام به تقسیط مهریه کند، همچنان حق حبس تا پایان اقساط مهریه و دریافت کامل آن باقی است.
این رای منتقدین بسیاری داشته و دلایلی نیز بر ادعای خویش آورده اند از جمله قاعده ی اقدام، قاعده ی لاضرر، مصلحت اجتماعی و حفظ بنیان خانواده و ... لیکن تا زمانی که این رای پابرجاست و تجدید نظری در آن صورت نگرفته است نمی توان از آن تخطی نمود و در تمامی دادگاه ها لازم الاجراست. 

چنانچه شما در دعاوی مهریه و یا در تمامی زمینه های حقوقی اعم از خانواده، حوزه چک، سفته، کار و کارگر، تامین اجتماعی، اموال منقول و غیر منقول(ملکی)، کیفری، فضای مجازی و دیوان عدالت اداری احتیاج به مشاوره حقوقی دارید، وکیل سلام با عضویت وکلای با سابقه دادگستری آماده ی ارائه ی خدمت به شما عزیزان است.شما می توان با ثبت درخواست مشاوره در سایت وکیل سلام، مشاوره ی حقوقی تلفنی و حضوری توسط وکلای پایه یک دادگستری دریافت کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی - اسداله صداقت
درباره نویسنده

اسداله صداقت وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی قوه قضائیه و مدیر عامل موسسه حقوقی عدالت گستران صداقت به شماره پروانه وکالت 1017 ، دارای 35 سال سابقه در حوزه های مختلف حقوقی اعم از خانواده، حوزه چک، سفته، کار و کارگر، تامین اجتماعی، اموال منقول و غیر منقول(ملکی)، کیفری، فضای مجازی و دیوان عدالت اداری می باشد.

جهت دریافت مشاوره حقوقی کلیک کنید
ارسال دیدگاه خود:
  • نظر خود را فارسی بنویسید.

  • نظرات خلاف قانون و با مضامین توهین، تهمت و ناسزا به مقامات ایران و ادیان و ... حذف می‏شوند.

قانون جدید مهریه
مقدار مهریه میزان مهریه می تواند هر مقدار باشد و قانون هیچ مقداری را برای آن تعیین نکرده است.قانون مدنی در ماده 1080 مقدار مهریه را به طرفین واگذار کرده است.عده ای از فقها نظری خلاف این دارند و معتقد
انواع مهریه
مهریه با توجه به شرایط بر سه نوع است : _مهرالمسمی _مهرالمثل _مهرالمتعه   در صورتی که احتیاج به مشاوره حقوقی برای مطالبه ی مهریه دارید کلیک کنید.مشاوره حقوقی مهرالسمی چیست ؟ مهریه ای که در
طلاق توافقی
طلاق توافقی  طلاق توافقی به عبارت ساده طلاقی است با رضایت طرفین که هر دو بر آن توافق کرده اند.می توان گفت توافق در طلاق ممکن است به هر ترتیبی به عمل آید مگر آن که توافق به عمل آمده غیر مشروع یا
مراحل طلاق توافقی
مراحل طلاق توافقی در رویه ی ایران طلاق توافقی همانطور که گفتیم آسان ترین راه برای رسیدن به طلاق است برای زوجینی که در امر طلاق به تصمیم قطعی خود رسیده اند. در رویه و قانون ما،طلاق توافقی نیز مانند س

مشاوره حقوقی