مشاوره حقوقی تلفنی

جایگاه حقوق و تکالیف و احوال شخصیه اقلیت‌های دینی در قوانین ایران

پرچم ایران

تعریف احوال شخصیه: احوال شخصیه در لغت به معنای حال و احوال و آنچه که مربوط و مختص شخص است می‌باشد اما در علم حقوق، احوال شخصیه مربوط به موارد ذیل است:

ازدواج – مسائل مربوط به اموال زن و شوهر- طلاق – ارث – جهیزیه – مهریه- فرزندخواندگی- اهلیت – نسب – رشد – ولایت – وصیت – قیومیت – حجر – و مسائل مربوط به ترکه.

اما در اطلاق عمومی به ازدواج – طلاق – تولد و مرگ – تابعیت – نام – اقامتگاه شخص تعمیم می‌شود. در حال حاضر با توجه به گستردگی جوامع، در هیچ کشوری و نظام حکومتی همه افراد آن جامعه از یک نژاد و قوم نبوده و از یک زبان واحد و آئین و مذهب تبعیت نمی‌کنند.

با توجه به حاکمیت اسلام و احکام الهی در ایران به تبع آن قانون اساسی آن نیز از احکام مترقی اسلام نشأت گرفته و برخلاف حکومت‌های موجود، سیاست‌های داخلی و خارجی آن به صورتی تبیین شده که حقوق تمام پیروان ادیان رسمی آسمانی در آن رعایت گردیده است.

در اصل 12 قانون اساسی آمده است: «دین رسمی ایران اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است و این اصل الی الابد غیرقابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلام اعم از حنفی – شافعی – مالکی – حنبلی و زیدی دارای احترام کامل می‌باشد و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی طبق فقه خودشان آزاد هستند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه (ازدواج- طلاق – ارث- و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب اکثریت داشته باشند مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق آن مذاهب خواهد بود با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب»

اما با توجه به این که دین رسمی کشور اسلام است و مذاهب نام برده شده نیز مسلمان هستند مفهوم اقلیت دینی درباره این مذاهب صدق نمی‌کند زیرا آن‌ها مانند تمام مسلمانان در روابط اجتماعی از احترام و حقوق مساوی برخوردار بوده و حکومت اسلامی نیز انجام مراسم مذهبی آن‌ها را بر طبق فقه خودشان به رسمیت شناخته و آزاد هستند از جمله حق طبیعی مناطق سنی نشین در مسائل عبادی خود از جمله گفتن اذان در پنج وقت در مساجد و خواندن نماز تراویح در ماه مبارک رمضان و کلیه دستگاه‌های اجرایی موظف هستند در چارچوب قوانین در انجام این تکالیف به آن‌ها مساعدت کنند و همچنین در مسائل تعلیم و تربیت می‌توانند در مدارس یا مساجد مسائل تعلیمی و تربیت را آموزش داده و قوانین آن‌ها در خصوص احوال شخصیه مانند ازدواج – طلاق – و ... رسمیت دارد.

ولیکن اقلیت‌های دینی به مفهوم خاص در اصل 13 قانون اساسی آمده است:

«ایرانیان زردتشتی – کلیمی و مسیحی تنها اقلیت‌های دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آئین خود عمل می‌کنند»

اما در اصل 14 قانون اساسی که براساس آیه شریفه »لا یَنْهاکُمُ اللّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَ لَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ« سوره ممتحنه آیه 8  تدوین شده است تأکید نموده که نظام جمهوری اسلامی و مردم با اهل کتاب غیرمسلمان باید با قسط و عدل رفتار کند و تا هنگامی که علیه نظام و مردم توطئه نکرده و دست به اسحله نبرده‌اند از آن‌ها حمایت می‌کند و در اصل 64 قانون اساسی نیز که یکی از اصول مترقی در قانون اساسی است ، مربوط به اجازه انتخاب و حضور نمایندگان اقلیت‌های فوق در مجلس بوده و مشاهده می‌شود که حقوق اقلیت‌های دینی در نظر گرفته شده و به آن‌ها به عنوان یک ایرانی اجازه داده شده جهت حفظ حقوق هم کیشان خود، در بالاترین مرجع قانون‌گذاری ایران نماینده داشته باشند و حتی با توجه به این که اقلیت‌های فوق از نظر قومیتی دارای تقسیم‌بندی شامل: آشوری – کلدانی و ارمنی می‌شوند این موضوع ملحوظ نظر قرار گرفته است و به آن‌ها اجازه داده شده است که زبان و آموزه‌های دینی را در مدارس خود آموزش دهند و حتی در قانون مدنی نیز به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر حقوق اقلیت‌های مذهبی تأکید شده است از جمله در ماده 5- 6- 7 قانون مدنی، و کسانی که تابعیت ایرانی داشته باشند و یا اتباع خارجی که ساکن ایران هستند را از حیث احوال شخصیه به خصوص بحث ارث در حدود قانون مورد حمایت قرار داده است و علاوه بر قانون اساسی و قانون مدنی که برشمرده شد قوانین و مقررات خاص نیز در خصوص حمایت از احوال شخصیه اقلیت‌های مذهبی غیر شیعه تصویب و پذیرفته شده است از جمله:

ماده واحد قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم، مصوب مرداد سال 1312 در مسائل مربوط به نکاح – طلاق – ارث – وصیت – فرزند خواندگی

قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 29/12/1353

تبصره 3 و 4 ماده 20 قانون ثبت احوال اصلاحی 8/10/1363

قانون رسیدگی به دعاوی مطروحه راجع به احوال شخصیه و تعلیمات دینی زردتشتی و کلیمی و مسیحی مصوب 13/4/1374

تبصره 3 ماده 6 قانون شوراهای حل اختلاف

قانون تشکیلات، وظایف و انتخاب شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1/3/1375

تبصره ماده 4 قانون مربوط به دعاوی خانوادگی

آئین­نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایران مصوب 27/12/1386

احوال شخصیه و حقوق ارثیه کلیمیان ایران موضوع نامه شماره 83550-29/9/1379 انجمن کلیمیان به اداره کل حقوقی و تدوین و قوانین قوه قضائیه

مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 3/7/1387 توسط کشیشان و هیأت­های مدیره کلیساهای پروتستان

مقررات احوال شخصیه ارامنه گریگوری مصوب 5/8/1317 رهبر مذهبی ارامنه با اصلاحات بعدی

تعلیمات کلیساهای ادونتیست روز هفتم در ایران در مورد احوال شخصیه

مجموعه قواعد و عادات متداوله مذهب مسیحی ارتدکس (روسی) مربوط به احوال شخصیه

مقررات احوال شخصیه جمعیت­های کاتولیک ایران که طی نامه مورخ 6/9/1378 شورای اسقفان کاتولیک ایران در تهران به اداره کل حقوقی قوه قضائیه ارسال شده است.

مشاوره حقوقی تلفنی - اسداله صداقت
درباره نویسنده

اسداله صداقتوکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی قوه قضائیه و مدیر عامل موسسه حقوقی عدالت گستران صداقت به شماره پروانه وکالت 1017 ، دارای 35 سال سابقه در حوزه های مختلف حقوقی و اعم از طلاق ، مهریه ، نفقه ، حضانت فرزند، سفته ، چک ، کار و کارگر ، تامین اجتماعی ، مسائل ثبتی ، انتقال اسناد ، کلاهبرداری ، زمین ، جعل ، پلیس فتا ،تلگرام و فضای مجازی می باشد.

جهت دریافت مشاوره حقوقی تلفنی کلیک کنید
ارسال دیدگاه خود:
  • نظر خود را فارسی بنویسید.

  • نظرات خلاف قانون و با مضامین توهین، تهمت و ناسزا به مقامات ایران و ادیان و ... حذف می‏شوند.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
بسم الله الرحمن الرحیم لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط ‎‎‎‎‎‎ مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی

مشاوره حقوقی